سوق، تعزیه و مردانی که تاریخ را روی شانه‌هایشان حمل کردند

الگن خبر | یکی از مخاطبان الگن خبر در یادداشتی، به جای خالی پیشکسوتان و بزرگان تعزیه سوق پرداخته و از مردانی نوشته است که سال‌ها حافظ و راوی بخشی از میراث آیینی و عاشورایی این شهر بودند.

در فرهنگ هر سرزمینی، چهره‌هایی وجود دارند که فراتر از نام و نشان فردی، به بخشی از هویت تاریخی و حافظه جمعی مردم تبدیل می‌شوند. آنان معمولاً کمتر در معرض دیده شدن قرار می‌گیرند، اما اثر حضورشان سال‌ها در زندگی اجتماعی و فرهنگی یک جامعه باقی می‌ماند. در شهر سوق، یکی از مهم‌ترین جلوه‌های این حافظه جمعی را می‌توان در سنت دیرپای تعزیه و آیین‌های عاشورایی جست‌وجو کرد؛ میراثی ارزشمند که ماندگاری آن مرهون تلاش و مجاهدت نسل‌هایی از عاشقان اهل‌بیت (ع) است.
سوق در شهرستان کهگیلویه، تنها یک جغرافیا نیست؛ بلکه یکی از کانون‌های شناخته‌شده فرهنگ آیینی جنوب کشور به شمار می‌رود. در این شهر، تعزیه صرفاً یک هنر نمایشی یا برنامه‌ای مناسبتی نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی مردم است؛ آیینی که طی دهه‌های متمادی، مفاهیم ایثار، آزادگی، وفاداری و عشق به خاندان عصمت و طهارت (ع) را به نسل‌های مختلف منتقل کرده است.
اما هر میراثی برای ماندگاری، نیازمند پاسداران و روایتگرانی است که بی‌هیاهو، چراغ آن را روشن نگه دارند. تعزیه سوق نیز در طول سالیان، بر شانه‌های مردانی استوار مانده که بیش از آنکه در اندیشه نام و شهرت باشند، دل در گرو حفظ یک فرهنگ و یک اعتقاد داشته‌اند. مردانی که هر یک بخشی از تاریخ شفاهی این دیار را با خود حمل می‌کردند و با حضورشان به آیین‌های مذهبی روح و معنا می‌بخشیدند.
در میان این نسل از خادمان فرهنگ عاشورایی، نام مرحوم کاووس دانایی نیز جایگاهی ویژه دارد. او از جمله کسانی بود که سال‌های طولانی از عمر خویش را در خدمت به تعزیه، مداحی و آیین‌های مذهبی سپری کرد و نامش با بخشی از خاطرات معنوی مردم سوق پیوند خورد. حضور مستمر او در عرصه‌های آیینی، تنها یک فعالیت هنری یا مذهبی نبود؛ بلکه سهمی مؤثر در حفظ و استمرار سنتی به شمار می‌رفت که امروز از مهم‌ترین سرمایه‌های فرهنگی منطقه محسوب می‌شود.
آنچه اهمیت دارد، صرفاً یادآوری یک نام یا مرور کارنامه یک فرد نیست؛ بلکه توجه به جایگاه کسانی است که ستون‌های پنهان فرهنگ بومی و مذهبی این سرزمین بوده‌اند. پیشکسوتانی که بسیاری از داشته‌های فرهنگی امروز ما، حاصل سال‌ها تلاش، تجربه، دلدادگی و اخلاص آنان است. اگر این سرمایه‌های انسانی به درستی شناخته و روایت نشوند، بخشی از حافظه فرهنگی جامعه نیز به تدریج در معرض فراموشی قرار خواهد گرفت.
امروز تعزیه در سوق، بیش از هر زمان دیگری نیازمند ثبت، مستندسازی و انتقال تجربه نسل پیشکسوت به نسل جوان است. آنچه این هنر آیینی را ماندگار کرده، تنها نسخه‌های مکتوب یا اشعار و متون تعزیه نبوده، بلکه حضور انسان‌هایی بوده است که با باور قلبی خود، آن را زنده نگه داشته‌اند. از همین رو، پاسداشت نام و یاد این چهره‌ها در واقع پاسداشت بخشی از هویت فرهنگی و مذهبی منطقه است.
بی‌تردید آیندگان درباره تاریخ تعزیه در سوق، تنها از مجالس و اجراها سخن نخواهند گفت؛ بلکه از مردانی یاد خواهند کرد که عمر خود را برای حفظ این میراث صرف کردند. کسانی که بی‌آنکه ادعایی داشته باشند، نقش مهمی در انتقال فرهنگ عاشورا به نسل‌های بعد ایفا کردند و نامشان در حافظه فرهنگی این دیار ماندگار شد.
تعزیه سوق همچنان به راه خود ادامه خواهد داد؛ اما جای خالی هر یک از این پیشکسوتان، یادآور مسئولیتی است که امروز بر دوش متولیان فرهنگی، هنرمندان و نسل جوان قرار دارد؛ مسئولیت حفظ میراثی که نه تنها متعلق به یک شهر، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و مذهبی استان کهگیلویه و بویراحمد است.
سید فرزاد رضاتوفیقی
قائم‌مقام و سرپرست معاونت سیمای صدا و سیمای استان کهگیلویه و بویراحمد