ارزیابی تحرکات نظامی آمریکا و سناریوی تقابل با ایران/توهم جنگ سریع؛ واقعیت ایران امروز

به گزارش الگن خبر افزایش تحرکات نظامی آمریکا در منطقه، بار دیگر بحث تقابل مستقیم با ایران را به صدر تحلیل‌ها بازگردانده است؛ اما واقعیت‌های میدانی و سیاسی نشان می‌دهد واشنگتن بیش از آنکه در آستانه یک تصمیم نظامی باشد، در موقعیتی از تردید و بن‌بست قرار گرفته است. شرایط امروز نه شباهتی به سناریوهای کلاسیک دو دهه گذشته دارد و نه امکان تکرار آن‌ها را فراهم می‌کند؛ نه ایران، ایرانِ دیروز است و نه آمریکا، آمریکای دوران هژمونی بی‌چالش.

ایران اکنون در وضعیتی قرار دارد که آمادگی نظامی آن صرفاً در سطح مواضع اعلامی یا بازدارندگی کلامی تعریف نمی‌شود، بلکه در لایه‌های عملیاتی و راهبردی تثبیت شده است. تجربه تنش‌ها و درگیری‌های پیشین، نگاه تصمیم‌گیران نظامی کشور را نسبت به ماهیت جنگ، بازدارندگی و شیوه پاسخ به تهدیدات دگرگون کرده است. به بیان دیگر، منطق «واکنش پس از ضربه» جای خود را به «آمادگی پیشینی» داده است.

در مقابل، ایالات متحده با مجموعه‌ای از محدودیت‌های داخلی و خارجی روبه‌روست. خستگی افکار عمومی از جنگ‌های پرهزینه، تردید متحدان منطقه‌ای نسبت به ورود به یک درگیری فراگیر و ملاحظات سیاسی ناشی از رقابت‌های انتخاباتی، همگی قدرت مانور واشنگتن را محدود کرده‌اند. در چنین فضایی، هرگونه اقدام نظامی علیه ایران می‌تواند به درگیری‌ای غیرقابل‌کنترل با پیامدهای منطقه‌ای و بین‌المللی منجر شود.

تحرکات اخیر نظامی آمریکا بیش از آنکه نشانه آمادگی برای حمله باشد، می‌تواند بازتابی از نگرانی و تلاش برای مدیریت ریسک تلقی شود. تجربه نشان داده است که ایران را نمی‌توان با الگوهایی که در قبال عراق، لیبی یا افغانستان به کار گرفته شد، تحلیل کرد. ساختار دفاعی، عمق راهبردی و پیوندهای منطقه‌ای ایران، هرگونه تصور از یک جنگ سریع و کم‌هزینه را با تردیدی جدی مواجه می‌سازد.

واقعیت این است که گزینه نظامی علیه ایران، اگر روزگاری روی میز بوده، امروز بیش از هر زمان دیگری پرهزینه، پیچیده و نامطمئن به نظر می‌رسد. از همین رو، به نظر می‌رسد واشنگتن در وضعیتی قرار گرفته که نه توان آغاز یک جنگ تمام‌عیار را دارد و نه می‌تواند به‌سادگی از پیامدهای عقب‌نشینی چشم‌پوشی کند.

در چنین معادله‌ای، آنچه بیش از همه اهمیت دارد، درک دقیق مختصات جدید قدرت در منطقه است؛ مختصاتی که نشان می‌دهد تقابل با ایران، دیگر تصمیمی ساده یا کم‌هزینه برای هیچ بازیگری نخواهد بود.
بهرام پارسا صاحب امتیاز و مدیر مسئول الگن خبر